Tijdens de heraanleg van de Markt voerden archeologen van RAAP, in samenwerking met Raakvlak, opgravingen uit over een oppervlakte van meer dan 11.000 vierkante meter. Daarbij kwamen honderden sporen en vondsten aan het licht, waaronder middeleeuwse straatstructuren, munten, gebruiksvoorwerpen, speelgoed, ambachtelijke resten en menselijke skeletten. De archeologische ontdekkingen bevestigen niet alleen wat historici al vermoedden, maar vullen het verhaal van Torhout ook aan met nieuwe inzichten over handel, religie, dagelijkse leven en economische activiteit in de middeleeuwen. De resultaten tonen aan dat Torhout tussen de 10de en 13de eeuw uitgroeide tot een belangrijk handelscentrum met een regionale en zelfs bovenregionale uitstraling. Twee jaar na het afronden van de opgravingen is het archeologische eindrapport klaar. Met Tor'Oud worden die wetenschappelijke inzichten nu voor het eerst vertaald naar een brede publiekswerking.
Middeleeuws feest zet Torhout één dag terug in de tijd
De officiële start van Tor'Oud vindt plaats op zaterdag 12 september. Die dag verandert de Markt in een bruisende middeleeuwse ontmoetingsplek. Bezoekers kunnen genieten van ambachtendemonstraties, re-enactors, troubadours, volksspelen, boogschieten, verhalenvertellers, workshops, signeersessies en tal van interactieve activiteiten voor kinderen en gezinnen. Ook archeologen van RAAP zijn aanwezig om meer uitleg te geven over de opgravingen en de bijzondere vondsten onder de Markt.
Lightversie Paardenmarkt
Opvallend is ook de integratie van een light-editie van de Torhoutse Paardenmarkt. Omdat de editie in juni niet kon plaatsvinden door de warmte, krijgt deze historische traditie alsnog een plaats binnen het openingsfeest van Tor'Oud. Zo komen twee belangrijke onderdelen van het Torhoutse erfgoed samen op één dag.
Interactieve aanpak
Naast de feestelijke opening opent in het Ravenhof een belevingsexpo voor kinderen, gezinnen en schoolgroepen. Bezoekers kunnen daarnaast op ontdekkingstocht langs twintig permanente infopanelen rond de Sint-Pietersbandenkerk en aansluiten bij begeleide wandelingen met stadsgidsen. In het najaar volgen verschillende lezingen waarin archeologen en historici dieper ingaan op de betekenis van de vondsten. Archeologen van RAAP lichten de belangrijkste ontdekkingen uit de opgravingscampagne toe met hun lezing Verhalen uit de Ondergrond. Professor Pieterjan Deckers (KU Leuven) neemt je mee in de vroegmiddeleeuwse Noordzeewereld en de Geschied- en Heemkundige Kring Houtland-Torhout voorziet met de lezing Vensters op middeleeuws Torhout meer duiding op de lokale geschiedenis.
Eureka geeft archeologie een technologische toets
Voor wie liever zelf op onderzoek gaat, werd een unieke escapegame ontwikkeld. Daarin moeten deelnemers verdwenen archeologische vondsten opsporen en cruciale onderzoeksinformatie terugvinden voordat een persmoment kan plaatsvinden. Ze krijgen hiervoor een uur de tijd. Een bijzondere rol is weggelegd voor de leerlingen van Eureka. Verschillende klassen werkten mee aan de technische uitwerking van de escapegame en ontwikkelden innovatieve toepassingen die de spelervaring versterken. Wat ze precies maakten, blijft voorlopig geheim. Wie de escapegame speelt, ontdekt hun creatieve oplossingen tijdens het spel zelf. De samenwerking toont hoe erfgoed, technologie en onderwijs elkaar kunnen versterken.
Van jeugdroman tot gezelschapsspel
Tor'Oud stopt niet bij tentoonstellingen en activiteiten. De archeologische ontdekkingen vormden ook de inspiratie voor een nieuwe roman van auteur Kris Kowlier (Jeukiboek). Voor Tor’Oud liet de auteur zich inspireren door de archeologische vondsten uit de stadskernvernieuwing. In het boek neemt hij je mee naar Tourhout in 1384. De stad maakt zich op voor feest, maar achter de schermen dreigt gevaar. Met herkenbare Torhoutse verwijzingen, van mosterd tot het Museum Torhouts Aardewerk en de Schuttersgilde, is dit een spannend verhaal voor jonge lezers én een fijne ontdekkingstocht voor volwassenen. Daarnaast verschijnt een gezelschapsspel waarin spelers samen een archeologische opgraving uitvoeren. Het spel werd ontwikkeld met steun van het SpellenLab van VIVES en laat gezinnen, scholen en vriendengroepen op een speelse manier kennismaken met archeologie.
Digitale toegang tot eeuwen geschiedenis
Tor’Oud stopt niet bij fysieke activiteiten. Via een speciaal ontwikkelde digitale omgeving krijgt iedereen toegang tot foto's, achtergrondinformatie, weetjes, onderzoeksresultaten en zelfs 3D-scans van archeologische vondsten. Zo kunnen geïnteresseerden nog dieper graven in het verleden van Torhout en kennismaken met het volledige archeologische verhaal achter de stadskernvernieuwing. https://www.torhout.be/digitale-toroud-omgeving.
Erfgoedproject verbindt onderzoek, onderwijs en lokale economie
Tor'Oud is bovendien veel meer dan een tentoonstelling of een evenement. Het project brengt archeologen, erfgoedorganisaties, scholen, vrijwilligers, lokale handelaars en culturele partners samen rond één gedeeld verhaal: de geschiedenis van Torhout. Het campagnebeeld van Tor'Oud is een bijzonder middeleeuws speelgoedfiguurtje van een ruiter te paard dat tijdens de opgravingen werd teruggevonden door Sammy Fraeyman, een lokale metaaldetectorist. Dat figuurtje duikt de komende maanden op bij lokale handelaars en op verschillende streekproducten die speciaal voor het project ontwikkeld werden. Volgende handelaars werkten hieraan mee:
"Weten vanwaar je komt, en wat je DNA bepaalt, boeit me enorm. De opgravingen op de Markt hebben ons veel meer opgeleverd dan archeologische vondsten alleen. Ze hebben ons geholpen om het verhaal van Torhout beter te begrijpen. Met Tor'Oud brengen we die geschiedenis opnieuw tot bij de mensen. Dankzij de expertise van RAAP, de samenwerking met Raakvlak, de creatieve inbreng van Eureka en de inzet van vele andere partners kunnen inwoners het verleden niet alleen ontdekken, maar ook echt beleven. Zo verbinden we erfgoed, onderwijs, toerisme en lokale betrokkenheid in één project", duidt schepen voor Cultuur Lieselotte Denolf.
Dankzij sterke partners en Vlaamse steun
Tor'Oud is een initiatief van Lokaal Bestuur Torhout en kwam tot stand dankzij de samenwerking met RAAP, Raakvlak, Eureka, de Geschied- en Heemkundige Kring Houtland-Torhout, VIVES SpellenLab, lokale handelaars, vrijwilligers en tal van andere partners. Het project ontvangt bovendien steun van het Agentschap Onroerend Erfgoed. Dankzij een subsidie van 50.000 euro voor publiekswerking rond archeologie kon een uitgebreid programma worden uitgewerkt dat het archeologisch onderzoek vertaalt naar een toegankelijke belevenis voor een breed publiek.
Praktisch